REGIONAAL RISICOPROFIEL


Uitwerking thema's

Natuurlijke omgeving

Het thema ‘Natuurlijke omgeving’ gaat over de fysieke natuurlijke omgeving, maar ook over de risico’s met een natuurlijke oorzaak, zoals overstromingen.

Ontwikkelingen

  • Klimaatverandering en de gevolgen hiervan:
  • Stijgende zeewaterspiegel
  • Extreme neerslag en ijsvorming
  • Extreme droogte, extreme kou of hitte
  • Opkomst van uitheemse planten, dieren en ziekten

In het risicoprofiel

  • Overstromingen

Scenario: Dijkdoorbraak primaire waterkering

  • Natuurbranden

Scenario: Grote brand in het duingebied

  • Extreme weersomstandigheden

Scenario: Extreem winterweer

  • Dierziekten

Scenario: Uitbraak besmettelijke dierziekte

Niet in het risicoprofiel

  • Aardbevingen

Tussen Alkmaar en Bergen hebben zich in het verleden enkele kleine aardbevingen voorgedaan. De maximale beving was 3,2 op de schaal van Richter. De kans is aanwezig dat zich opnieuw aardbevingen voordoen. Enige maatschappelijke onrust is te verwachten, maar de waarschijnlijkheid en fysieke gevolgen zijn heel klein. Samen met Veiligheidsregio Zaanstreek- Waterland wordt gewerkt aan een nader invulling van risico- en crisiscommunicatie.

  • Plagen

De opkomst van exoten door klimaatverandering wordt als aandachtpunt benoemd. Op dit moment is blauwalg een actueel onderwerp, hierop worden voldoende maatregelen genomen door onder andere het Hoogheemraadschap en risicocommunicatie door onder andere de GGD en het Hoogheemraadschap.

Gebouwde omgeving

Het thema ‘Gebouwde omgeving’ heeft betrekking op het bouwen en gebruik van gebouwen en kunstwerken.

Ontwikkelingen

  • Het eindigen van de levensduur van bouwwerken.
  • Constatering van meer bouwfouten en vraagtekens bij de (constructieve) veiligheid.
  • Gebrekkige kennis en de druk om steeds goedkoper te bouwen.
  • Deregulering, privatisering en veranderende regelgeving.
  • Demografische veranderingen, mensen worden ouder en blijven langer thuis wonen.
  • Klimaatverandering en energietransitie, energiezuinig bouwen en de plaatsing van zonnepanelen.

In het risicoprofiel

  • Brand gebouw verminderd zelfredzamen

Scenario: Brand in een gebouw met niet of verminderd zelfredzame personen

  • Brand met effectgebied

Scenario: Brand in opslag gevaarlijke stoffen <10 ton

Niet in het risicoprofiel

  • Brand in hoge gebouwen

In de regio zijn nauwelijks gebouwen boven de 70 meter of lager dan niveau -3. Daarnaast wijkt de inzet in dit soort gebouwen ook nauwelijks af van de dagelijkse werkzaamheden.

  • Instortingen van grote gebouwen en kunstwerken

De veiligheidsregio kan weinig invloed uitoefenen op dit risico. Voor de bestrijding van incidenten zijn landelijk specialistische teams beschikbaar. Recent zijn wel vragen gesteld over de staat van bruggen en viaducten. Naar aanleiding hiervan wordt door RWS nader onderzoek gedaan.

Technologische omgeving

Het thema ‘Technologische omgeving’ heeft betrekking op incidenten met gevaarlijke stoffen. Het gaat hierbij om brandbare, explosieve, giftige en radioactieve stoffen.

Ontwikkelingen

  • Ontwikkelingen in de technologische omgeving gaan steeds sneller.
  • Grotere afhankelijkheid van technologische voorzieningen en hierdoor een kwetsbaardere samenleving.
  • Besturings- en veiligheidssystemen zijn in grote mate afhankelijk van stroom- en ICT voorzieningen.

In het risicoprofiel

  • Stralingsincidenten

Scenario: Emissie radioactieve stoffen

  • Incident aardgastransportleidingen

Scenario: Breuk en fakkel aardgastransportleiding

Niet in het risicoprofiel

  • Incidenten met giftige stoffen in de open lucht

In de regio vindt beperkt transport van giftige stoffen plaats en zijn weinig bedrijven met grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen. Het incidenttype ‘Brand met effectgebied’, welke wel opgenomen is, heeft in aanpak veel overeenkomsten met dit incidenttype.

Vitale infrastructuur

Het thema ‘Vitale infrastructuur’ heeft betrekking op de uitval van voorzieningen voor een ongestoord leven. Voorbeelden zijn de uitval van elektriciteit of drinkwatervoorziening.

Ontwikkelingen

  • Groter wordende afhankelijkheid van technologische voorzieningen, de samenleving is kwetsbaarder.
  • De snelheid van ontwikkelingen is hoog (bijvoorbeeld kunstmatige intelligentie).
  • Cybercriminaliteit in combinatie met het ‘internet of things’ zijn een bedreiging van de veiligheid.
  • De kans op storingen in het (Europese) elektriciteitsnetwerk wordt groter. (Storingen, overbelasting, effecten van een zonnestorm, internationale politieke inmenging).
  • Aansturing van bedrijfsprocessen verloopt tevens vaak via datacommunicatie.

In het risicoprofiel

  • Uitval vitale voorziening

Scenario: Uitval elektriciteit

  • Verstoring telecommunicatie en ICT

Dit scenario is meegenomen als keteneffect van uitval elektriciteit. Uitval heeft consequenties voor communicatie, uitval van internet, (mobiele) telefoon, C2000, LCMS, NL Alert, enzovoort.

Niet in het risicoprofiel

  • Verstoring drinkwatervoorziening

Crisiscommunicatie en het (beperkt) voorzien in nooddrinkwater zijn geregeld. Alleen bij langdurige uitval of bij uitval in meerdere gemeentes tegelijkertijd ontstaan grotere problemen.

  • Cybercrime

Mogelijke effecten zijn uitval van (data) communicatie, het stilleggen van bedrijven tot het falen van technologische installaties. De (landelijke) discussie is of het optreden bij dit type incidenten al niet past binnen de bestaande operationele en tactische aansturing. De experts zijn van mening dat preparatie op cybercrime vooral een eigen verantwoordelijkheid is. In het licht van de mogelijk ernstige gevolgen is de vraag echter of een rol in de risicocommunicatie door de veiligheidsregio hierbij niet op plaats is. Cyber vormt één van de thema’s binnen het project nieuwe crises.


  • Verstoring rioolwaterafvoer en afvalwaterzuivering
  • Verstoring afvalverwerking
  • Verstoring voedselvoorziening

Deze scenario's worden door de experts minder relevant geacht. De kans, effecten en beïnvloedingsmaatregelen zijn minimaal.

Verkeer en vervoer

Het thema ‘Verkeer en vervoer’ heeft betrekking op het vervoer door de lucht en over weg, spoor en water. Incidenten zijn de meest voorkomende oorzaak van verstoringen. Andere oorzaken zijn bijvoorbeeld extreme weersomstandigheden of stakingen.

Ontwikkelingen

  • Toenemende drukte op de weg, het water en het spoor.
  • Nieuwe vervoersmiddelen, zoals elektrische auto’s, drones, e-bikes en grotere vrachtwagens.
  • Zelfrijdende vervoersmiddelen.
  • Vele hulpmiddelen in voertuigen leiden tot een lagere zelfredzaamheid van mensen (bij uitval).
  • Gebruik van andere brandstoffen, zoals elektriciteit, LNG, CNG en waterstof.

In het risicoprofiel

  • Luchtvaartincident

Scenario: Luchtvaartincident klein passagiersvliegtuig

  • Incident op het water

Scenario: Aanvaring cruise- en vrachtschip

Niet in het risicoprofiel

  • Verkeersincidenten op land

De gevolgen van verkeersinfarcten zijn veelal economisch. In verband met de beperkte beïnvloedingsmogelijkheden wordt dit thema niet opgenomen.

  • Incidenten in tunnels

In de regio Noord-Holland Noord liggen geen tunnels. Wel is er een grote onderdoorgang in de N307 bij Hoogkarspel. Bij de opening van de onderdoorgang in 2018 is geoefend door de hulpdiensten. Door de geringe kans en effecten van een incident wordt deze niet opgenomen in het Risicoprofiel.

Gezondheid

Het thema ‘Gezondheid’ heeft betrekking op de impact van virussen, infecties en bacteriën op de lichamelijke gezondheid van mensen. Het gaat niet om de gevolgen van incidenten.

Ontwikkelingen

  • Antibioticaresistentie
  • Tekort aan (geestelijke) gezondheidszorg, toename van incidenten met verwarde personen.
  • Langdurige griepperioden.
  • Demografische ontwikkelingen, mensen worden ouder.
  • Personeelstekorten in de zorg.

In het risicoprofiel

  • Bedreiging zorgcontinuïteit

Scenario: Griepepidemie

Niet in het risicoprofiel

  • Bedreiging volksgezondheid en ziektegolf

De onder dit kopje genoemde risico’s worden gezien als ‘business as usual’.

  • Ziektegolf

De onder dit kopje genoemde risico’s worden gezien als ‘business as usual’.

  • Verwarde personen

De experts hebben dit onderwerp extra benoemd. Verwarde personen kunnen leiden tot maatschappelijke onrust. In de regio worden al acties ondernomen om de problematiek rondom verwarde personen aan te pakken. Het advies is om op dit onderwerp te blijven monitoren.

  • Antibioticaresistentie

De experts hebben dit onderwerp extra benoemd. Met betrekking tot antibioticaresistentie ligt hier een taak voor de GGD en niet voor de veiligheidsregio. Het advies is dit punt te blijven monitoren.

Sociale maatschappelijke omgeving

Het thema ‘Sociale maatschappelijke omgeving’ heeft betrekking op situaties die een grote maatschappelijke en sociale impact tot gevolg hebben. Het gaat hierbij zowel om de zichtbare (demonstraties/ vernielingen) als in eerste instantie onzichtbare crises (groeiende onrust in de buurt).

Ontwikkelingen

  • Sociale netwerken zijn aan het veranderen.
  • Individualisering van de maatschappij, met vereenzaming en afname van hulpbereidheid tot gevolg.
  • Minder tolerantie, grotere polarisatie en meer extremisme.
  • De mogelijkheid om ‘fakenieuws’ realtime te maken kan een trigger zijn voor maatschappelijke onrust. (Net als overigens het gewone nieuws).
  • Het afdwingen van (cultuur) veranderingen leidt tot extreme situaties (Zwarte Pietendiscussie/ grote grazers Oostvaarderdersplassen) .
  • Op sociale media wordt informatie beïnvloed door gegevens over de gebruiker. Door deze 'filterbubbels' bestaat het risico dat mensen geïsoleerd raken van andere standpunten.

In het risicoprofiel

  • Incident maatschappelijke impact

Scenario: Grote zedenzaak

  • Opvang grote groep mensen

Scenario: Evacuatie dreigende overstroming

  • Extreem geweld

Scenario: Schietpartij

  • Paniek in menigten

Scenario: Verstoring evenement/ Paniek in menigten

Niet in het risicoprofiel

  • Verstoring openbare orde

Hieronder verstaan de experts ook maatschappelijke ontwrichting, inclusief de gevolgen voor de sociale veiligheid. Geconstateerd wordt dat oorzaken en effecten bijna eindeloos zijn. In plaats van het algemene thema ‘Verstoring openbare orde’ worden de drie genoemde thema’s opgenomen in het risicoprofiel. De experts benoemen tevens het onderscheid tussen een flitsramp en een crisis die een aanlooptijd kent.

  • Ondermijning

Dit risico is benoemd in het Nationaal Veiligheidsprofiel. Experts zien dit niet als een risico dat in een regionaal risicoprofiel thuishoort. Thema’s als buitenlandse beïnvloeding worden landelijk opgepakt. Lokaal kan wel sprake zijn van vermenging van de onderwereld met de bovenwereld. Op het gebied van criminele ondermijning loopt de aanpak via de politie, het OM en de gemeente.