REGIONAAL RISICOPROFIEL


Onderbouwing

Natuurlijke omgeving

Het thema ‘Natuurlijke omgeving’ gaat over de fysieke natuurlijke omgeving, maar ook over de risico’s met een natuurlijke oorzaak, zoals overstromingen.

Ontwikkelingen

  • Klimaatverandering en de gevolgen hiervan:
  • Stijgende zeewaterspiegel
  • Extreme neerslag en ijsvorming
  • Extreme droogte, extreme kou of hitte
  • Opkomst van uitheemse planten, dieren en ziekten

In het risicoprofiel

  • Overstroming

Scenario: Dijkdoorbraak primaire waterkering

  • Natuurbrand

Scenario: Grote brand in het duingebied

  • Extreem weer

Scenario: Extreem winterweer

  • Besmettelijke dierziekte

Scenario: Uitbraak besmettelijke dierziekte

Niet in het risicoprofiel

  • Aardbevingen

Tussen Alkmaar en Bergen hebben zich in het verleden enkele kleine aardbevingen voorgedaan. De maximale beving was 3,2 op de schaal van Richter. De kans is aanwezig dat zich opnieuw aardbevingen voordoen. Enige maatschappelijke onrust is te verwachten, maar de waarschijnlijkheid en fysieke gevolgen zijn heel klein. Samen met Veiligheidsregio Zaanstreek- Waterland wordt gewerkt aan een nader invulling van risico- en crisiscommunicatie.

  • Plagen

De opkomst van exoten door klimaatverandering wordt als aandachtpunt benoemd. Op dit moment is blauwalg een actueel onderwerp, hierop worden voldoende maatregelen genomen door onder andere het Hoogheemraadschap en risicocommunicatie door onder andere de GGD en het Hoogheemraadschap.

Gebouwde omgeving

Het thema ‘Gebouwde omgeving’ heeft betrekking op het bouwen en gebruik van gebouwen en kunstwerken.

Ontwikkelingen

  • Het eindigen van de levensduur van bouwwerken.
  • Constatering van meer bouwfouten en vraagtekens bij de (constructieve) veiligheid.
  • Gebrekkige kennis en de druk om steeds goedkoper te bouwen.
  • Deregulering, privatisering en veranderende regelgeving.
  • Demografische veranderingen, mensen worden ouder en blijven langer thuis wonen.
  • Klimaatverandering en energietransitie, energiezuinig bouwen en de plaatsing van zonnepanelen.

In het risicoprofiel

  • Brand gebouw verminderd zelfredzamen

Scenario: Brand in een gebouw met niet of verminderd zelfredzame personen

  • Brand met effecten

Scenario: Brand in opslag gevaarlijke stoffen <10 ton

Niet in het risicoprofiel

  • Brand in hoge gebouwen

In de regio zijn nauwelijks gebouwen boven de 70 meter of lager dan niveau -3. Daarnaast wijkt de inzet in dit soort gebouwen ook nauwelijks af van de dagelijkse werkzaamheden.

  • Instortingen van grote gebouwen en kunstwerken

De veiligheidsregio kan weinig invloed uitoefenen op dit risico. Voor de bestrijding van incidenten zijn landelijk specialistische teams beschikbaar. Recent zijn wel vragen gesteld over de staat van bruggen en viaducten. Naar aanleiding hiervan wordt door RWS nader onderzoek gedaan.

Technologische omgeving

Het thema ‘Technologische omgeving’ heeft betrekking op incidenten met gevaarlijke stoffen. Het gaat hierbij om brandbare, explosieve, giftige en radioactieve stoffen.

Ontwikkelingen

  • Ontwikkelingen in de technologische omgeving gaan steeds sneller.
  • Grotere afhankelijkheid van technologische voorzieningen en hierdoor een kwetsbaardere samenleving.
  • Besturings- en veiligheidssystemen zijn in grote mate afhankelijk van stroom- en ICT voorzieningen.

In het risicoprofiel

  • Stralingsincident

Scenario: Emissie radioactieve stoffen

  • Incident aardgastransportleiding

Scenario: Breuk en fakkel aardgastransportleiding

  • Ruiming explosief/ gevaarlijke stof

Opname in het risicoprofiel vanuit de analyse van GRIP incidenten over de afgelopen 10 jaar.

Niet in het risicoprofiel

  • Alle gedefinieerde crisistypen binnen het thema 'Technologische omgeving' worden opgenomen in het risicoprofiel.

Vitale infrastructuur

Het thema ‘Vitale infrastructuur’ heeft betrekking op de uitval van voorzieningen voor een ongestoord leven. Voorbeelden zijn de uitval van elektriciteit of drinkwatervoorziening.

Ontwikkelingen

  • Groter wordende afhankelijkheid van technologische voorzieningen, de samenleving is kwetsbaarder.
  • De snelheid van ontwikkelingen is hoog (bijvoorbeeld kunstmatige intelligentie).
  • Cybercriminaliteit in combinatie met het ‘internet of things’ zijn een bedreiging van de veiligheid.
  • De kans op storingen in het (Europese) elektriciteitsnetwerk wordt groter. (Storingen, overbelasting, effecten van een zonnestorm, internationale politieke inmenging).
  • Aansturing van bedrijfsprocessen verloopt tevens vaak via datacommunicatie.

In het risicoprofiel

  • Uitval vitale voorzieningen

Scenario: Uitval elektriciteit

Verstoring telecommunicatie en ICT is meegenomen als keteneffect van uitval elektriciteit. Uitval heeft consequenties voor communicatie, uitval van internet, (mobiele) telefoon, C2000, LCMS, NL Alert, enzovoort.

Cyber en digitale ontwrichting kennen vele mogelijke effecten, van verstoring vitale infrastructuur, uitval van (data) communicatie tot het falen van technologische installaties. In het licht van de mogelijk ernstige gevolgen van digitale ontwrichting en de afstemming tijdens cybergevolgbestrijding ligt hier een regierol voor de veiligheidsregio. In het regionaal risicoprofiel valt cyber onder de noemer ‘Uitval vitale infrastructuur’, tevens vormt cyber één van de thema’s binnen het project nieuwe crises. Preparatie op cybercrime is vooral de eigen verantwoordelijkheid van bedrijven.

Niet in het risicoprofiel

  • Verstoring drinkwatervoorziening

Crisiscommunicatie en het (beperkt) voorzien in nooddrinkwater zijn geregeld. Alleen bij langdurige uitval of bij uitval in meerdere gemeentes tegelijkertijd ontstaan grotere problemen.


  • Verstoring rioolwaterafvoer en afvalwaterzuivering
  • Verstoring afvalverwerking
  • Verstoring voedselvoorziening

Deze scenario's worden door de experts minder relevant geacht. De kans, effecten en beïnvloedingsmaatregelen zijn minimaal.

Verkeer en vervoer

Het thema ‘Verkeer en vervoer’ heeft betrekking op het vervoer door de lucht en over weg, spoor en water. Incidenten zijn de meest voorkomende oorzaak van verstoringen. Andere oorzaken zijn bijvoorbeeld extreme weersomstandigheden of stakingen.

Ontwikkelingen

  • Toenemende drukte op de weg, het water en het spoor.
  • Nieuwe vervoersmiddelen, zoals elektrische auto’s, drones, e-bikes en grotere vrachtwagens.
  • Zelfrijdende vervoersmiddelen.
  • Vele hulpmiddelen in voertuigen leiden tot een lagere zelfredzaamheid van mensen (bij uitval).
  • Gebruik van andere brandstoffen, zoals elektriciteit, LNG, CNG en waterstof.

In het risicoprofiel

  • Luchtvaartincident

Scenario: Luchtvaartincident klein passagiersvliegtuig

  • Incident op het water

Scenario: Aanvaring cruise- en vrachtschip

  • Verkeersongeval met effecten: Opname in het risicoprofiel vanuit de analyse van GRIP incidenten over de afgelopen 10 jaar.

Niet in het risicoprofiel

  • Incidenten in tunnels

In de regio Noord-Holland Noord liggen geen tunnels. Wel is er een grote onderdoorgang in de N307 bij Hoogkarspel. Bij de opening van de onderdoorgang in 2018 is geoefend door de hulpdiensten. Door de geringe kans en effecten van een incident wordt deze niet opgenomen in het Risicoprofiel.

Gezondheid

Het thema ‘Gezondheid’ heeft betrekking op de impact van virussen, infecties en bacteriën op de lichamelijke gezondheid van mensen. Het gaat niet om de gevolgen van incidenten.

Ontwikkelingen

  • Antibioticaresistentie
  • Tekort aan (geestelijke) gezondheidszorg, toename van incidenten met verwarde personen.
  • Langdurige griepperioden.
  • Demografische ontwikkelingen, mensen worden ouder.
  • Personeelstekorten in de zorg.

In het risicoprofiel

  • Verstoring zorgcontinuïteit

Scenario: Tekort aan zorgpersoneel door griepepidemie.

  • Incident persoon met verward gedrag

Opname in het risicoprofiel vanuit de analyse van GRIP incidenten over de afgelopen 10 jaar.

Niet in het risicoprofiel

  • Bedreiging volksgezondheid en ziektegolf

De onder deze kopjes genoemde risico’s worden gezien als ‘business as usual’.

  • Antibioticaresistentie

De experts hebben dit onderwerp extra benoemd. Met betrekking tot antibioticaresistentie ligt hier een taak voor de GGD en niet voor de veiligheidsregio. Het advies is dit punt te blijven monitoren.

Sociaal-maatschappelijke omgeving

Het thema ‘Sociaal-maatschappelijke omgeving’ heeft betrekking op situaties die een grote maatschappelijke en sociale impact tot gevolg hebben. Het gaat hierbij zowel om de zichtbare (demonstraties/ vernielingen) als in eerste instantie onzichtbare crises (groeiende onrust in de buurt).

Ontwikkelingen

  • Sociale netwerken zijn aan het veranderen.
  • Individualisering van de maatschappij, met vereenzaming en afname van hulpbereidheid tot gevolg.
  • Minder tolerantie, grotere polarisatie en meer extremisme.
  • De mogelijkheid om ‘fakenieuws’ realtime te maken kan een trigger zijn voor maatschappelijke onrust. (Net als overigens het gewone nieuws).
  • Het afdwingen van (cultuur) veranderingen leidt tot extreme situaties (Zwarte Pietendiscussie/ grote grazers Oostvaarderdersplassen) .
  • Op sociale media wordt informatie beïnvloed door gegevens over de gebruiker. Door deze 'filterbubbels' bestaat het risico dat mensen geïsoleerd raken van andere standpunten.

In het risicoprofiel

  • Incident maatschappelijke impact

Scenario: Grote zedenzaak

  • Opvang grote groep mensen

Scenario: Evacuatie dreigende overstroming

  • Extreem geweld

Scenario: Schietpartij

  • Verstoring evenement - Paniek in menigten

Scenario: Verstoring evenement/ Paniek in menigten

Niet in het risicoprofiel

  • Verstoring openbare orde

Hieronder verstaan de experts ook maatschappelijke ontwrichting, inclusief de gevolgen voor de sociale veiligheid. Geconstateerd wordt dat oorzaken en effecten bijna eindeloos zijn. In plaats van het algemene thema ‘Verstoring openbare orde’ worden de drie genoemde thema’s opgenomen in het risicoprofiel. De experts benoemen tevens het onderscheid tussen een flitsramp en een crisis die een aanlooptijd kent.

  • Ondermijning

Dit risico is benoemd in het Nationaal Veiligheidsprofiel. Experts zien dit niet als een risico dat in een regionaal risicoprofiel thuishoort. Thema’s als buitenlandse beïnvloeding worden landelijk opgepakt. Lokaal kan wel sprake zijn van vermenging van de onderwereld met de bovenwereld. Op het gebied van criminele ondermijning loopt de aanpak via de politie, het OM en de gemeente.